ประเด็นและแนวโน้มในการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศทางการพยาบาล

ประเด็นและแนวโน้มในการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศทางการพยาบาล

    

                     ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีสารสนเทศไม่ใช่จะมีอิทธิพลต่อนักสารสนเทศ นักวิทยาศาสตร์ วิศวกรและผู้อยู่ในแวดวงสารสนเทศเท่านั้น     ในอนาคตเทคโนโลยีสารสนเทศจะมีอิทธิพลต่อทุกๆ คนภายในครอบครัว      หน่วยงานต่างๆ รวมถึงโรงเรียน  สถานศึกษา หรือแม้กระทั่งในโรงพยาบาล      นอกจากคอมพิวเตอร์ซึ่งเป็นอุปกรณ์สำคัญของเทคโนโลยีสารสนเทศจะกลายเป็นเครื่องใช้ในชีวิตประจำวันเช่นเดียวกับ    รถยนต์ ตู้เย็น       เครื่องรับโทรทัศน์แล้วคอมพิวเตอร์จะรวมอยู่ในอุปกรณ์ดังกล่าวด้วย

ระบบสารสนเทศโรงพยาบาล (Hospital  Information  System)

ระบบสารสนเทศที่ใช้ในโรงพยาบาลจำแนกตามลักษณะงาน

• ระบบงานบริการผู้ป่วย (Front Office)

• ระบบงานบริหารจัดการ ที่ไม่เกี่ยวกับงานบริการ (Back Office)

Front Office

• ระบบงานบริการผู้ป่วย (Front Office)

– ระบบเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Medical Records หรือ Electronic Health Records)

– ระบบสารสนเทศโรงพยาบาล (Hospital Information System) หรือระบบสารสนเทศทางคลินิก

(Clinical Information System)

– ระบบงานย่อยๆ ของหน่วยบริการภายในโรงพยาบาล

Back Office

• ระบบงานบริหารจัดการ ที่ไม่เกี่ยวกับงานบริการ (Back Office)

– ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหาร (Management Information Systems หรือ MIS)

– ระบบบริหารจัดการทรัพยากรองค์กร (Enterprise Resource Planning หรือ ERP)

– ระบบสารสนเทศการวิจัยและการศึกษา

– เว็บไซต์ และอินทราเน็ตภายในองค์กร

– ระบบงานสารบรรณ (การเวียนเอกสาร)

ระบบสารสนเทศในโรงพยาบาลจำแนกตามหน่วยงานที่ใช้

  ใช้ทั่วทั้งองค์กร หรือหลายหน่วยงาน (Enterprise-wide Systems)

• MPI, ADT

• EHRs/EMRs/HIS/CIS

• CPOE & CDSS

• PACS

• Nursing applications

• MIS, ERP

  ใช้เฉพาะบางหน่วยงาน (Departmental Systems)

• ระบบงานห้องยา (Pharmacy applications)                   • E-Learning

• LIS, RIS                                                                   • ระบบเฉพาะทาง (Specialized applications) เช่น                ระบบงาน ER,OR, LR, Anesthesia, Critical Care, Blood Bank

Master Patient Index (MPI)                                                 

• ระบบทะเบียนผู้ป่วย

• Functions

– การลงทะเบียน (Registration) และระบุตัวตน (identification)

ของผู้ป่วย โดยใช้เลขประจำตัวผู้ป่วย (HN)

– การบันทึกและแก้ไขข้อมูลส่วนตัวของผู้ป่วย (patient

demographics)

– ระบบอื่นๆ ในโรงพยาบาลมักใช้ข้อมูลจากระบบนี้เพื่อ

ระบุตัวตนหรือสอบถามข้อมูลเกี่ยวกับตัวผู้ป่วย

Admission-Discharge-Transfer (ADT)

• ระบบงานรับผู้ป่วยใน จำหน่าย และย้าย/ส่งต่อผู้ป่วย

• Functions

– สนับสนุน Admission, Discharge และ Transfer ผู้ป่วย

(เรียกกระบวนการ ADT ว่า “patient management”)

– ให้ข้อมูลเกี่ยวกับสถานะของผู้ป่วยว่า admit อยู่หรือไม่ รวมทั้งหอ

ผู้ป่วยที่ admit

– ให้ข้อมูลที่ใช้ในการคำนวณอัตราครองเตียง (bed occupancy)

– เชื่อมโยงกับระบบการเงิน และการส่งข้อมูลเพื่อเบิกจ่ายค่า

รักษาพยาบาล

Bed Management (from ADT System)

ระบบตรวจสอบสิทธิค่ารักษาพยาบาล

(Insurance Eligibility System)

• Functions

– ตรวจสอบว่าผู้ป่วยมีสิทธิค่ารักษาพยาบาลอะไรบ้าง เช่น สิทธิ

ประกันสุขภาพ (30 บาท), สิทธิประกันสังคม, สิทธิข้าราชการ

เป็นต้น หรือไม่มีสิทธิใดๆ (เงินสด)

– ตรวจสอบว่าสิทธิค่ารักษาพยาบาลของผู้ป่วย ครอบคลุมการ

บริการที่ผู้ป่วยจะได้รับหรือไม่ (coverage) เพื่อคำนวณค่าใช้จ่าย

– อาจต้องเชื่อมโยงกับระบบตรวจสอบสิทธิค่ารักษาพยาบาลของ

หน่วยงานต่างๆ เช่น สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ

สำนักงานประกันสังคม กรมบัญชีกลาง

ระบบนัดหมายผู้ป่วย

(Appointment Scheduling)                    

• Functions

– บันทึกข้อมูลการนัดหมายของผู้ป่วย

– กำหนดจำนวนผู้ป่วยที่สามารถนัดได้ต่อแพทย์หรือต่อหน่วยตรวจ

– สนับสนุนการเลื่อนนัดหรือยกเลิกนัด

– แสดงรายชื่อผู้ป่วยที่นัดหมายในวันหนึ่งๆ ของแต่ละหน่วยตรวจได้

– สามารถปรับจำนวนผู้ป่วยที่สามารถนัดได้   หรือกำหนดวันหยุดที่ห้ามนัดได้

ระบบงานพยาบาล (Nursing Applications)

Functions (บางส่วน)

• บันทึก nursing assessments, interventions และ nursing

outcomes

• ช่วยสนับสนุนการลง charting และ vital sign recording

• อาจใช้มาตรฐานข้อมูลทาง nursing informatics

• ช่วยในการบันทึกแผนการรักษา (care-planning)

• สนับสนุนการสื่อสารภายในทีมและระหว่างเวร เช่น ระบบ e-Kardex

• บันทึกเหตุการณ์ความเสี่ยง (incidents) ต่างๆ

ระบบงานห้องยา (Pharmacy Applications)

Functions

• สนับสนุนกระบวนการทำงาน (workflow) ตั้งแต่การสั่งยา (medication orders/prescription) ไปจนถึงการจ่ายยา(dispensing) และการคิดราคายา

• ลดความผิดพลาดทางยา (medication errors) และช่วยส่งเสริมความปลอดภัยทางยา (medication safety)

• ช่วยสนับสนุนการบริหารจัดการคลังยา (drug inventorymanagement)

Laboratory Information System (LIS)

Functions

• รับข้อมูลและประมวลผล Lab orders ที่มีการสั่งมา               

• การ match tube และ specimen กับผู้ป่วย ในระบบ

• กระบวนการภายในห้อง Lab

– การประมวลผล Order (Order processing)

– การลงทะเบียนรับ specimen (Specimen registration & processing)

– การตรวจสอบผลและรายงานผล Lab (Lab results validation & reporting)

– การเก็บ Specimen ไว้ในคลัง (Specimen inventory)

ระบบภาพทางการแพทย์ (Imaging Applications): ระบบแสดงภาพ (PACS)

           

Picture Archiving and Communication System (PACS)

• รับภาพ x-ray จากเครื่อง x-ray modalities ต่างๆ และบันทึกเข้าสู่ระบบ

• การแสดงภาพ x-ray ให้บุคลากรทางการแพทย์อ่าน

• ส่วนใหญ่ใช้กับภาพ x-ray เป็นหลัก แต่อาจใช้ในสาขาเฉพาะทางอื่นๆ ได้ เช่น

โรคหัวใจ ส่องกล้อง พยาธิวิทยา และจักษุวิทยา เป็นต้น

• ข้อดี: ประหยัดพื้นที่เก็บฟิล์ม x-ray, ค่าพิมพ์ฟิล์ม ป้องกันการทำฟิล์ม x-ray

สูญหาย สามารถดูภาพพร้อมกันหลายคนได้ ดูภาพจากทางไกล (เช่น ที่บ้าน)

ได้ รวมทั้งคุณสมบัติในการคำนวณและประมวลผลภาพด้วยคอมพิวเตอร์

(image processing & manipulation)

ระบบภาพทางการแพทย์ (Imaging Applications):ระบบสารสนเทศทางรังสีวิทยา

Radiology Information System (RIS)

หรือ Workflow Management

• สนับสนุนกระบวนการทำงาน (workflow) ภายในหน่วยงานรังสีวิทยา (radiology department)

ตั้งแต่การลงทะเบียนผู้ป่วย(patient registration) การนัดหมายเอกซเรย์(appointments & scheduling)

การส่งปรึกษา (consultations) การพิมพ์รายงานการอ่านภาพเอกซเรย์(imaging reports) เป็นต้น

ระบบงานการเงิน (Billing System)

• Functions

– คำนวณค่าบริการสำหรับการให้บริการที่ผู้ป่วยได้รับ

– คำนวณค่าใช้จ่ายที่ต้องเรียกเก็บตามสิทธิค่ารักษาพยาบาลของผู้ป่วย

(insurance eligibility) และความครอบคลุมการบริการต่างๆ (coverage)

– บันทึกจำนวนเงินที่ผู้ป่วยชำระและยอดคงเหลือ เพื่อการติดตามทวงค่าใช้จ่ายในอนาคต

– ส่งข้อมูลยอดเงินที่ได้รับไปยังระบบบัญชีหรือระบบ Back Office เพื่อ

บันทึกรายได้ของโรงพยาบาล และเพื่อการเบิกจ่ายค่ารักษาพยาบาลที่

เหลืออยู่จากกองทุนต่างๆ (reimbursement claims to government agencies)

Computerized Physician Order Entry (CPOE)

Functions

• แพทย์สั่ง medication/lab/diagnostic/imaging orders ผ่านคอมพิวเตอร์

• พยาบาลและเภสัชกร ตรวจสอบความเหมาะสมของ orders และรับไปดำเนินการ

• มักถือเป็นส่วนหนึ่งของระบบ EHRs หรือ HIS

ประโยชน์

• ไม่มีลายมือแพทย์ใน Order!!!

• สามารถกำหนดให้ป้อนข้อมูลให้ครบถ้วนได้ (เช่น dose, unit, route, frequency ในการสั่งยา)

ลดโอกาสผิดพลาด

• ไม่มีกระบวนการคัดลอก order (transcription) ลดโอกาสผิดพลาด

• สามารถนำระบบช่วยสนับสนุนการตัดสินใจทางคลินิก (CDSS) มาช่วยได้ (เช่น ตรวจสอบการแพ้ยา

หรือ drug interactions)

• ช่วยให้กระบวนการจากการสั่ง order ไปจนถึงสิ้นสุดกระบวนการ รวดเร็ว มีการประสานงานร่วมกัน

Clinical Decision Support Systems (CDSS)

• ระบบสนับสนุนการตัดสินใจทางคลินิก (สนับสนุน Clinical Decision Making)

• CDSSมีหลากหลายรูปแบบ

– Expert systems (ทำหน้าที่เป็นผู้เชี่ยวชาญ ตอบคำถามหรือให้ข้อมูลที่ต้องการ)

• ใช้artificial intelligence, machine learning, ตรรกะ หรือวิธีการทางสถิติ

• ตัวอย่าง: ระบบที่ช่วยให้ differential diagnoses หรือแนะนำแนวทางการรักษา

– Alerts & reminders (การเตือนให้ทำหรือไม่ทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง)

• อาศัยเงื่อนไขตามที่ได้รับการออกแบบ

• ตัวอย่าง: drug-allergy checks, drug-drug interaction checks, drug-lab interaction

checks, reminders for preventive services or certain actions (e.g. smoking

cessation), clinical practice guideline integration

– ฐานข้อมูลความรู้ต่างๆ เช่น ฐานข้อมูลยา (drug database)

– ระบบง่ายๆ ที่ช่วยสนับสนุนการตัดสินใจ เช่น การ highlight ผล lab ที่ผิดปกติ เป็นต้น

ระบบเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์

(Electronic Medical Records)

เวชระเบียนผู้ป่วย (Medical Records)

เวชระเบียนคือ

• เอกสารที่บันทึกข้อมูลประวัติการเจ็บป่วยของผู้ป่วย การตรวจร่างกาย

และการให้การรักษาของสถานพยาบาล

• Medical Records vs. Health Records มีความหมายเหมือนกัน

การใช้ประโยชน์จากเวชระเบียน

• เพื่อความต่อเนื่องในการดูแลรักษา (Continuity of Care)

– บันทึกข้อมูลสำคัญสำหรับการดูแลรักษาในอนาคต

– สำคัญมากสำหรับผู้ป่วยโรคเรื้อรัง (chronic diseases) เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือกรณีนัดตรวจติดตามผล (follow-up) เช่น หลังผ่าตัด

  • เพื่อความปลอดภัยของผู้ป่วย

– ป้องกันอันตรายที่ผู้ป่วยอาจได้รับเพราะไม่ทราบประวัติผู้ป่วย

– เช่น ประวัติแพ้ยา (drug allergies), list of current medications,problem list

                        ด้านการพยาบาลก็ได้มีการนำเอาระบบสารสนเทศเข้ามาประยุกต์ใช้ในการพยาบาล    ไม่ว่าจะเป็นการนำมาประยุกต์ใช้ทางคลินิก   ซึ่งในการประเมิน  เฝ้าระวัง  สังเกตอาการ  และบันทึกข้อมูลผู้ป่วย    การประยุกต์ในชุมชน เช่น  ระบบที่มีการควบคุม   การส่งข้อมูลเกี่ยวกับการเกิดโรค  การะบาดของโรคต่างๆ   การใช้ระบบสารสนเทศในการบริหารพยาบาล   หรือ  ใช้ในการทำวิจัยทางการพยาบาล   จากตัวอย่างที่ได้กล่าวมาข้างต้น   จะเห็นได้ว่าระบบสารสนเทศได้เข้ามามีบทบาทในแทบทุกๆภาคส่วนในงานด้านการพยาบาล   จึงเป็นเหตุผลว่าแนวโน้มในการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศทางการพยาบาลนั้นเพิ่มขึ้น      จึงมีความจำเป็นอย่างมากที่จะต้องมีการพัฒนาด้านระบบสารสนเทศทางการพยาบาลให้มีความทันสมัย    และรองรับกับนำมาใช้ในการปฏิบัติงานด้านการพยาบาล

1.ทิศทางการพัฒนาสารสนเทศทางการพยาบาล

1.1 พยาบาลสารสนเทศ และพยาบาลเพิ่มสมรรถนะด้านการใช้เทคโนโลยีและการวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อนำมาใช้ประโยชน์

1.2 ระบบสารสนเทศทางการพยาบาลที่เชื่อมโยงในแต่ละระดับของข้อมูล(หน่วยงาน โรงพยาบาล จังหวัด ส่วนกลาง)

 1.3 การนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ในระบบการปรึกษางานการพยาบาลทั้งระบบพยาบาลปรึกษาพยาบาลเฉพาะทาง และระบบผู้ป่วย/ประชาชนปรึกษาพยาบาล

1.4 การนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ประโยชน์ให้ประชาชนได้มีโอกาสเข้าถึงข้อมูลด้านการพยาบาลเพิ่มมากขึ้น